Tasi le finagalo ‘o New Plymouth ‘i le mea o lo’o laualuga ‘iā ‘i lātou ‘i le pālota ‘o loma nei – Taugatā le soifuaga

by | Sep 25, 2026 | Niu Sila

‘O le itūmālō pālota ‘o New Plymouth ‘e ‘amata mai ‘i Ōpunake ‘i le Surf Highway 45 ‘i le itū i Saute i Sisifo ‘o Taranaki, ‘e o’o atu ‘o Waitara ‘i le itū i mātū ‘i sasa’e. ‘E ui atu lona tuā’oi ‘i Te Papa Kura o Taranaki ma ‘e aofia ai fo’i Oākura, ‘o se nu’u ‘i le matāfaga ma ‘e māualuluga tau o fale.

‘E tusa ai ma le tusigāigoa i le 2018, ‘o le to’atele o tagata ‘i le itūmālō pālota ‘o papālagi 84.4%, ma tagata Māori 18.8%. ‘O tagata Asia ‘e 5.5%, pe tusa ma le tasi vaetolu le māualalo ifo nail ō le ‘averesi ‘i Niu Sila. ‘O tagata Pasefika ‘e 2.3%, pe tusa ma le tasi vae fā ‘o le ‘averesi ‘i Niu Sila ‘e 8.1%.

‘O le fesili, ‘aiseā ‘e tāua ai lenei itūmālō fa’apālota? ‘E manatu le to’atele, ‘o New Plymouth, ‘o se itūmālō ‘e mafai ona manumālō ai so’o se tasi ‘o sui mai ‘i Vāega Fa’a’upufai tetele ‘e lua. Talu mai le ogātotonu o le vaitau o le 1930, ‘ua filifilia ai na’o sui faipule mai le National po’o le Leipa, ma ‘e māsani ona sili atu le lagolago mō le National.

‘O nisi o faipule iloga talu ai nei, ‘o Harry Duynhoven mai le Leipa, ‘o lē na ‘umia le nofoa mō le 18 tausaga ‘i paea’iga ‘e lua, ‘i le vā o le 1987 ma le 2008, fa’apea Jonathan Young mai le National, ‘o lē na manumālō ‘i pālota soso’o ‘e fā se’ia o’o ‘i le 2020. ‘I le 2014, na suia ai le tuā’oi i saute ‘o le itūmālō pālota mai Ōkato ma fa’alautele atu ‘i Ōpunake. ‘E manatu nisi ‘o lenei suiga ‘e ono fesoasoani ‘i le National.

‘O matā’upu tāua ‘i le lotoifale ‘e aofia ai fīnauga ‘i le fuafuaga ‘e fausia se nofoaga ‘e ‘aumai ai kesi fa’alenātura ‘ua fa’aliusuāvai, po’o le LNG ‘i Port Taranaki. O lo’o lagolagoina lea fuafuaga ‘e le National, ‘ae lē lagolagoina ‘e le Leipa. ‘Ua matuā a’afia fo’i le itūmālō ‘i le si’itia o le tau o le soifuaga, ‘aemaise lava ‘i nofoaga tūtotonu ua tele ina leai ni gāluega.

Link to RNZ (Article): https://www.rnz.co.nz/news/politics_election-2026/1556073/election-2026-one-issue-trumps-them-all-in-new-plymouth

IMAGE/ATA: RNZ / Robin Martin