Nofo sāuni va’alele ‘a le militeli Niu Sila

by | Mar 5, 2026 | Niu Sila

‘Ua sāuni le mālō ‘e ‘auina atu ni ana ‘aufaigāluega ‘o konesula ma ni va’alele se lua ‘a le Puipuiga mō Sasa’e Tūtotonu ‘e tāpena ai le ‘ave’esega ‘o tagata Niu Sila.  Na saunoa le Minisitā ‘o le Vā ‘i Fafo Vaovasamanaia Winston Peters, ‘e tatau ‘i tagata Niu Sila ‘o lo’o ‘i Sasa’e Tūtotonu ‘ona fa’aauau pea le lalafi ‘i nofoaga ‘e mafai ‘ona saogalēmū ai po’o le fa’aaogā ‘o ni ‘auala ma avanoa saogalēmū ‘e mafai ai ‘ona ō ‘ese. 

Na saunoa Vaovasamanaia, ‘e le’o manino po’o āfea ‘ae fa’apēfea fo’i ‘ona fa’atino le ‘ave’esega ‘o tagata Niu Sila peita’i ‘o lea ‘ua nofo sāuni po’o le ā lava le taimi ‘e mafai ai ‘ona ō ‘ese.  ‘O le taimi lava ‘e talafeagai ai, ‘o le taimi fo’i lea ‘e fesoasoani ai va’alele ‘a le militeli ‘a Niu Sila ‘e ‘ave ‘ona tagātānu’u ‘i ni nofoaga ‘e mafai ‘ona maua ai ni faigāmalaga māsani ‘e ō mai ai ‘i Niu Sila.  ‘E 3000 tagata Niu Sila ‘o lo’o resitala ‘i le Matāgāluega ‘a le Vā ‘i fafo ‘o lo’o nonofo ‘i Sasa’e Tūtotonu.

‘Ua tā’ua ‘i lipoti le fa’atūtū ‘o ni osofa’iga ‘o masini felelei fa’atonutonu (drones) ma meatau fa’atonutonu mamao ‘e fa’asaga ‘ia ‘Isarā’elu, Lepanona, Bahrain, Qatar, Saudi Arabia, Kuwait, Turkey ma le United Arab Emirates.  Na lapata’iina ‘e ‘Isarā’elu tagata ‘uma ‘e nonofo ‘i le itū ‘i Saute ‘o Lepanona ‘ina ‘ia ō ‘ese ‘ona ‘o lo’o fa’atūtū a lātou osofa’iga ‘i nofoaga tetele ‘a le Hezbollah. 

Na fa’aalia ‘e Iran ‘ua lata ‘ina filifilia la lātou ta’ita’i fou ‘e sui tūlaga ‘iā Ayatollah Ali Khamenei lea na fasiotia ‘i osofa’iga ‘a le Iūnaite Setete ma ‘Isarā’elu.  Mā na fa’aalia ‘e Iran ‘i le Aso Lulu, ‘e 1045 sui ‘o le militeli ma tagata lautele ‘ua māliliu mai osofa’iga ‘a ‘Amerika ma ‘Isarā’elu.  ‘Ua folafola ‘e Peresetene Donald Trump, ‘e o’o atu ‘i le 4 po’o le 5 vaiaso le ‘umi ‘o le taua. 

Na tā’ua ‘i nisi lipoti na fa’amāgoto ‘e vaegā’au ‘a le Iunaite Setete ‘e ala ‘ia lātou osofa’iga, le silia ma le 20 ‘o va’a ‘a le faigāmālō ‘a Iran.  Na fa’aopoopo ‘i le lisi ‘i le pō anapō se isi va’atau ‘o le itū’āiga ‘o le Soleimani.  ‘Ua fa’aalia ‘i fa’amaumauga pito lata mai, le tusa ma le 200 ‘o va’a suau’u ‘ua poloka ‘i le vaifagaloa, ‘ona ‘o le taofiga ‘o le vainu’u ‘o le Strait of Hormuz. 

Link to RNZ (Article) translated: https://www.rnz.co.nz/news/world/588543/live-nz-defence-force-planes-prepare-to-fly-to-middle-east-for-evacuations

ATA: RNZ / Mark Papalii