Māe’a le fa’afīnauga muamua ‘a ta’ita’i ‘o le National ma le Labour

by | Oct 7, 2026 | Niu Sila

‘Ina ‘ua māe’a le fa’afīnauga muamua ‘o le faigāpālota ‘i le vā ‘o ta’ita’i ‘o vāega fa’a’upufai tetele, le National ma le Labour ‘i le pō anapō ‘i le TV1, na fa’aalia ai ‘e le ta’ita’i ‘o le Labour, Chris Hipkins, lona fiafia tele ‘i ana tali na faia ma ia tā’ua ai, sā fa’alagolago lava ‘i le tūlaga ‘e o’o ‘i ai le fa’afīnauga ‘o le pō. Sā va’ava’ai fo’i ‘i uiga ma fōliga va’aia ‘o tagata fa’alogologo na iai, ma taumafai ‘e fa’amautinoa atu ‘i le aofia, ‘o lo’o taumafai ‘e fa’ao’o ma fa’aleo atu ma le manino ona manatu ‘autū.

‘O lona fa’amoemoe ‘autū ‘o le fa’amautinoa atu ‘i tagata Niu Sila, ‘e iai le fuafuaga mautū ma talafeagai ‘a le Labour ‘e foʻia ai le maualuga ‘o le tau ‘o le soifuaga, lea na ia tā‘ua ‘o le matā’upu pito sili lea ‘ona tāua mō tagata pālota.

‘O le 49% ‘o le ‘au pālota na iai ‘i le potu ma sā fa’amasino na iai lo lātou manatu, ‘e mālō Hipkins, ‘ae 24% na manatu ‘e mālō Tuisinavemaulumoto’otua Christopher Luxon.  ‘E 27% ‘e le’i iloa po’o ai ‘e tu’u atu ‘i ai la lātou lagolago.   ‘O matā’upu na fefīnaua’i ai ta’ita’i ‘e to’alua e aofia ai le tūlaga fa’atuatuaina, ‘o le fa’ailoga lanu fa’apea ma le tau ‘o le soifuaga, soifua mālōlōina ‘aemaise ‘o Māori ma Pasefika.  ‘E 90 minute ‘o le fa’afīnauga, ‘ae lata ‘i le 100 tagata pālota na fa’amasino po’o ai le ta’ita’i na pito sili ‘ona lelei ana tali. 

Sā tu’ua’ia ‘e Hipkins ia le palemia ‘i lona faia ‘o ni saunoaga ‘e lē moni, ‘ae lē fa’atasi ‘ona tu’ua’ia ‘e Tuisinavemaulumotootua Luxon le Labour ‘i le faia ‘o ni folafolaga ‘e lē mafai ‘ona fa’atupeina.

Sā le’i tasi le taimi na ‘alo ai Tuisinavemaulumoto’otua mai lona tali atu pe ‘e ono talanoa ‘i le Vāega Fa’a’upufai ‘a le Opportunity pe ‘ā fai ‘e lē mafai ‘e le National ‘ona maua le aofa’iga ‘o nofoa ‘e fau ai se faigāmālō na’o ia. 

Muamua atu, sā fa’ailoa ai ‘e le palemia, ‘e lēai se avanoa ‘e gālulue fa’atasi ai.  ‘E lē mana’o le National ‘e gālulue ma ni pātī ‘e fa’ati’eti’e nisi lāfoga se tele ma ni tau ‘i luga ‘o tagata Niu Sila, ma sā fa’atatau lana saunoaga ‘i le pōlisi ‘a le Opportunity mō ‘ele’ele. 

‘O se tasi ‘o matā’upu na o’o ‘i ai le fa’afīnauga, na saunoa ai Hipkins, ‘o se fasiotigā tagata tele ‘o lo’o tupu pea ‘i Kasa, peita’i pau le saunoaga ‘a Tuisinavemaulumoto’otua, ‘e tatau ‘ona limata’ita’iina Niu Sila ‘e fa’amasinoga fa’avaomālō.  ‘Ina ‘ua fesiligia Hipkins pe iai sona talitonuga, ‘ua fa’atino ‘e ‘Isarā’elu le fa’ao’oga ‘o le oti ‘i ni tagata se to’atele, ‘ae na tali, ‘e iai lona talitonuga, ‘e iai le matā’upu ‘e tatau ‘ona tali ai ‘Isarā’elu.  Na saunoa Luxon, ‘e iai ni fesili ogaoga tele ‘i le matā’upu. 

‘E ‘ese’ese finagalo ‘o ta’ita’i ‘e to’alua pe tatau ‘ona taliaina ma āmana’ia se setete ‘o Pālesitina.  Na saunoa Hipkins, ‘ua tatau ‘ona fa’atino ‘e Niu Sila ‘i le taimi nei.  Na saunoa Tuisinavemaulumoto’otua, ‘e tatau ‘iā Niu Sila ‘ona āmana’ia Pālesitina, peita’i ‘e le’o le taimi lenei. 

‘I le matā’upu ‘o le AI po’o le poto fa’afōliga ‘o masini komipiuta, na saunoa ai Luxon, ‘e fiafia ‘e gālulue fa’atasi ma Hipkins ‘i le faiga ‘o tūlāfono mō le poto fa’afōliga ‘o masini, mā ‘o se vāega ‘e tatau ‘ona gālulue fa’atasi ai. 

Na saunoa Hipkins, ‘ua mamao lava ‘i tua Niu Sila mai isi atunu’u ‘o le lalolagi ‘e fa’atatau ‘i le fa’aaogāga ‘o le AI fa’apea le aiā tatau ma fa’ailoilo ‘o ‘oloa, ‘o meatōtino ‘o le māfaufau ma le puipuiga ‘o tūlaga patino ‘o le ta’ito’atasi.  Na ‘ioe ‘uma ta’ita’i ‘e to’alua la te fa’aaogāina le AI mō su’esu’ega.  Na ta’utino fo’i ‘e Hipkins, na ia fa’aaogāina mō le fa’afīnauga ‘i le pō anapō.

‘I le tūlaga tau ‘i faiga fa’ailoga lanu, na saunoa ai le ta’ita’i ‘o le Labour, na te fa’ate’aina vave lava se minisitā ‘e faia ni saunoga pei ‘o minisitā ‘o le NZ First Vaovasamanaia Winston Peters ma Shane Jones, ‘ia lā lafoga na faia ‘i le tausaga nei.  Sā ia faitioina ai Luxon, ‘e fa’apea ‘e lēai sana gaioiga na faia ‘i ai, ‘e le’i tū ‘e puipui le fa’apotopotoga ‘o tagata mai fafo ‘ina ‘ua faia ‘e ia minisitā ni lafoga fa’ailoga lanu ‘e fa’asaga ‘iā ‘i lātou.

Na o’o fo’i le fa’afīnauga ‘i tūlaga ‘o le soifua mālōlōina ‘aemaise ‘o Māori ma Pasefika. 

‘Ua ātili ‘ona fevaevaea‘i ma mamao ‘ese manatu ‘o tagata Niu Sila, ‘ae ‘ese’ese fo’i o lātou manatu po’o ai ‘e tu’uaia.

Na tā‘ua ‘e Hipkins, ‘o le tiute ‘a ta‘ita‘i fa’a’upufai ‘o le fesoasoani lea ‘i tagata Niu Sila ‘ia maua ni manatu ‘e mafai ‘ona lātou mālilie fa’atasi ai, ‘ae ‘aua ne‘i o’o atu ‘i le tūlaga ‘o le fevaevaea‘i tele ‘e pei ‘ona iai ‘i isi atunu’u.

Link to 1News (Article): https://www.1news.co.nz/2026/10/07/leaders-debate-luxon-hipkins-fire-up-over-cost-of-living-trust-racism/

IMAGE/ATA: 1News.