Foa’iga ‘o le Ta’avale Falema’i ‘e le Wellington Free Ambulance & Rotary Port Nicholson mō Sāmoa

by | Apr 30, 2026 | Niu Sila, Sāmoa

‘O le taeao ananafi, na talimālō ai le Wellington Free Ambulance i se faigāpaaga ma le Port Nicholson Rotary ‘e tau’a’ao ma fōa’i atu se ta’avale ‘a le falema’i mō Sāmoa.  Sa faia lea fa’atasiga i Thorndon ‘i Ueligitone. ‘O le lua ai lea ‘o ta’avale ‘a le falema’i ‘ua tau’a’ao ‘i ai ia fa’alāpotopotoga mō Sāmoa. 

‘O Yvonne Gemmell, ‘o lē ‘e fa’auluulu ‘i ai (Head of Maori & Equity for Wellington Free Ambulance) na fa’afeiloa’ia le aofia. ‘O le tama’ita’i le afioga ‘iā Leulua’iali’i Eseta Tauma’oe (Emergency Support Call Taker) ma Isaac Isa’ako (Clinical Paramedic Advisor) na fa’afeiloa’ia āloa’ia le Afioga ‘i le Komesina Maualuga ‘o Sāmoa le Afioga Afamasaga Fa’amatala Tole’afoa. Na soso’o ai le saunoaga fa’apitoa ‘a le ta’ita’ifono mō le komiti fa’atonu ‘o le Wellington Free Ambulance ‘iā Dame Kerry Pendergast. Na saunoa ‘i le tāua ‘o le fa’ameāalofa atu ‘o le ta’avale falema’i lona lua mō Sāmoa, ma le faigā pā’aga vāvā lalata ‘o atunu’u ‘e lua. Na saunoa Nicole Baker ‘o le Peresetene ‘o le Port Nicholson Rotary Club ‘e fa’alauiloa lagona mitamita ‘i le mafai ‘ona ‘ausia ‘o lea matāti’a mō Sāmoa.

Na faia se saunoaga fa’apitoa ‘a le afioga ‘i le Komesina iā Afamasaga, ma ia fa’afetaia ai le ‘au’aunaga mō le meāalofa tāua ‘e ‘auala mai ‘i le ta’avale falema’i, ‘ua fuafua ‘e ‘ave ‘i Sāmoa ‘i le aso 17 ‘o Mē. ‘E telē le aogā mō tagata ‘i Sāmoa ‘aemaise ‘o le ātina’ega ma le fa’aleleia ‘o ‘au’aunaga ‘o le Soifua Mālōlōina ‘i Sāmoa.

‘O le Susuga iā Dan Pallister Coward ‘o le pule sili ‘o le Wellington Free Ambulance na tau’a’aoina āloa’ia atu le ki ‘i le Komesina ‘o Sāmoa, ma saunoa ‘i ona so’otaga fa’alē’āiga ‘i Gātaivai, ‘o lona lea mitamitaga ‘o le ‘ā mafai ‘ona aogā mō tagata ‘o Sāmoa. Sā fai meāalofa atu le mālō o Sāmoa ‘i le to’oto’o ma le fue, ‘e talimasineia ai le meāalofa ‘ua taulimaina.

Na saunoa Claire ‘o lē ‘e nafa ma le va’aiga ‘o le vāega tau ‘i feso’ota’iga ‘i le ‘au’aunaga, ‘e fa’apea ‘e pē ā ma le $300,000 le tau ‘o le ta’avale falema’i ‘e tasi, mā ‘e lēai se tupe ‘a le mālō ‘o fa’atupeina ai, se’i vaganā ai le 84% ‘o paramedics po’o fōma’i ‘e gālulue ‘i ta’avale falema’i, ‘o lo’o fa’atupe ‘e le mālō. ‘O fa’alāpotopotoga ‘o Rotaries ‘e fesoasoani mālosi ‘e faia su’egātupe ‘e fa’atupe ai ta’avale falema’i ia ‘e i lalo ‘o le ‘au’aunaga.

Na saunoa Claire, ‘e telē le sao ‘o le Wellington College ‘i le fa’atupega ‘o ta’avale falema’i. ‘E pē ā ma le $90,000 na maua i su’egātupe ‘a le kolisi ‘i ā lātou su’egātupe, mā ‘o le $150,000 ‘ua fuafua ‘e fa’alava ‘e se tasi ‘o tamā matua ‘o se tama ā’oga ‘i le Kolisi, ‘e fa’atau ai se isi ta’avale falema’i. E to’a 255 front liners paramedics po’o fōma’i ‘e gālulue ‘i ta’avale falema’i, mā ‘e tusa ma le 2000 vala’au ‘i le laina 111 lātou te maua ‘i le aso.

Na maua le avanoa ‘e asiasi ai sui ‘o le Si’ufofoga ‘o le Laumua ‘i totonu ‘o potu ‘o lo’o fa’agāioi ai gāluega ‘a le ‘au’aunaga. Na molimauina ai potu ‘o lo’o iai le ‘aufaigāluega tali telefoni ma mātauina masini pu’eata ‘i ‘auala ‘ese’ese. ‘O le isi potu ‘o lo’o iai ‘i lātou ‘e taliina telefoni ‘i le laina 111. Na taualuga ‘i le ipu tī na saunia.

ATA: SCR / Anna Fa’asolo