133 tausaga ‘o le pālota ‘a tinā ma tama’ita’i ‘o Niu Sila

by | Sep 21, 2026 | Niu Sila

‘O le Aso To’ona’i na te’a nei, na fa’amanatuina ai le 133 tausaga talu ‘ona pālota tinā ma tama’ita’i ‘o Niu Sila ‘i faigā pālota mō le filifilia ‘o faipule ‘o le Palemene ‘ātoa ma sui ‘o pūlega fa’alōtoifale.

‘O lea aso tāua ‘i le tala fa’asolopito ‘o Niu Sila, na ‘āmata fa’amamaluina ‘ina ‘ua saini āloa’ia ‘e le Kōvana Sili sā iai ‘o Lord Glasgow le Tūlāfono ‘o Faigāpālota, ‘i le aso 19 ‘o Sētema, 1893.

 

‘E lē gata ‘i le pālota, ‘a’o lea tūlafono, le Electoral Act 1893, na āmana’ia ai ma aiā tatau ‘a le ītūpā ‘o tinā ma tama’ita’i, ‘e pei ‘ona fīnauina ‘i le tele ‘o tausaga ‘e fa’alāpotopotoga ‘a tinā ma tama’ita’i sā aofia ai le Christian Temperance Union, fa’apea iuni ‘a tagata faigāluega, ‘ātoa ma fa’alāpotopotoga ‘o tinā ma tama’ita’i Māori.

‘O lo’o teumalu ‘i le Faletusi ‘o le Mālō, le National Library ‘i Uēligitone, ‘ia le ata ‘o le Talosaga po’o le petition ‘autū sā fa’atalosagaina ai le tatau ‘ona pālota ‘o tinā ma tama’ita’i, lea na sainia ‘e tagata ‘e 25,519 le aofa’i.

‘I lenei tausaga ‘ua fa’ailoa mai ‘e le Minisitā ‘o Tinā ma Tama’ita’i, ‘o lo’o iai nei, ‘o Nicola Crigg, ‘e fa’apea, ‘ua fa’amanatuina lenei aso tāua ‘e le Mālō Niu Sila ‘i taumafaiga mō le fa’aleleia ‘o le tamāo’āiga, ‘aemaise ‘o le soifua mālōlōina ma le saogalēmū ‘o le ītūpā ‘o tinā ma tama’ita’i ‘o le atunu’u ‘ātoa.

Sā ia tā’ua ai, ‘e lē na’o le pālota le aiā tatau sā fīnauina ‘e tinā ma tama’ita’i ‘i le 133 tausaga talu ai, ‘ae aofia ai ma avanoa tutusa fa’atusa ‘i le ītūpā ‘o ali’i ‘aemaise ‘o tūlaga fetaui ma talafeagai, mō ‘i lātou.

‘E pei ‘ona silafia, ‘o Niu Sila, le atunu’u muamua ‘i le lalolagi ‘ātoa, na fa’atagaina ai tinā ma tama’ita’i ‘e pālota ‘i ni faigāpālota.

Link to RNZ (Article): https://www.rnz.co.nz/news/politics/1471444/suffrage-day-marked-with-promise-to-boost-women-s-health-safety-and-financial-security

IMAGE/ATA: RNZ / Nate McKinnon