Fa’aletonu pea le tamāo’āiga ma le leai ‘o ni gāluega

by | Nov 17, 2026 | Niu Sila

‘E tele pisinisi ma atina’e sa fa’alagolago iai nu’u ma tagata ‘i vaega ‘ese’ese ‘o Niu Sila ‘o le ‘ā tapuni, ma saga fa’atetele ai le fa’afitauli ‘o le leai ‘o ni gāluega ‘i totonu ‘o le atunu’u ‘i lenei vaitaimi.

Na fa’aalia ‘e se tasi ‘o tagata tomai fa’apitoa ‘i matā’upu tau le tamāo’āiga, ‘e leai se isi fa’aupuga ‘e mafai ‘ona fa’aitiitia ai le tūlaga ogaoga ‘ua o’o nei iai le matā’upu ‘o le leai ‘o ni gāluega ‘i totonu ‘o Niu Sila.

‘O le molimau ‘a le tama’ita’i polofesa ‘i matā’upu tau le tamāo’āiga, ‘o Gail Pacheco, ‘e gālue ‘i le ‘Ōfisa ‘o le Komisi mo Aiā Tatau ‘a Tagata, ‘o se tūlaga faigatā tele ‘ua feagai nei ma Niu Sila. ‘Ua to’atele tagata ‘ua lē faigāluega ‘ona ‘o le tele ‘o pisinisi ‘ua tapuni, fa’apea ma isi ‘ua vāea mai gāluega sa iai, ‘a ‘o taumafai ‘e toe fa’atulaga matāgāluega ma matātā ‘a le tele ‘o fa’alāpotopotoga, ‘aemaise ‘ōfisa ‘o le Mālō.

‘O le māsina nei ‘ua o’o ai ‘i le 5.7 pasene le fua fa’atatau ‘o tagata ‘ua leai ni gāluega ‘i totonu ‘o Niu Sila. ‘O lona uiga, ‘e 174,000 tagata ‘ua leai ni a lātou gāluega, ‘o se aofa’iga aupito maualuga lea ‘i totonu ‘o le sefulu tausaga.

Na ta’ua ‘e le tama’ita’i polofesa, ‘o lea aofa’iga ‘e tusa ma le faitau aofa’i ‘ātoa ‘o le ‘a’ai ‘o Tauranga.

‘O se si’itaga lea ‘e tusa ma le 3,000 tagata ‘ua leai ni gāluega pe ‘ā fa’atusatusa ‘i le tolu māsina talu ai, ‘ae ‘ua 14,000 tagata ‘ua maualuga ai nai lo le taimi lenei ‘i le tausaga ‘ua mavae.

‘O le fua fa’atatau fo’i ‘o tupulaga talavou ‘ua leai ni gāluega, ‘ua tula’i mai nei ‘i le 16.9 pasene, mo tupulaga ‘i le vā ‘o le 15 ma le 24 tausaga le mātutua.

Na fa’aalia, ‘o tupulaga talavou nei ‘e lē gata ‘o i lātou ‘e aupito a’afia tele ‘i le leai ‘o ni gāluega pe ‘ā fa’aletonu le māketi tau gāluega, ‘ae ‘o se vaega tele ‘o i lātou, ‘o le taimi muamua lenei ‘ua taumafai ai ‘e su’e se gāluega.

‘A ‘o aga’i atu ‘i le Kerisimasi ma le vaitaimi ‘o aso mālōlō, ‘e mautinoa lava ‘e matuā to’atele tagata ‘o le ‘ā feagai ma fa’afitauli ‘ona ‘o le fa’aletonu ‘o le tamāo’āiga ma le leai ‘o ni a lātou gāluega.

Link to RNZ (Article): https://www.rnz.co.nz/news/business/2619074/no-job-for-life-the-new-world-of-work-and-unemployment

IMAGE/ATA: mathisworks (RNZ).