Toe sui māfaufau o le mālō ‘e fa’atuai le fuafuaga ‘e tu’ufa’atasi ai pūlēgānu’u – lē fiafia pulenu’u

by | Sep 25, 2026 | Niu Sila

‘Ua faitioina ‘e le tele ‘o pulenu’u le fuafuaga ‘a le mālō, ‘ua toe tu’u ai ‘i tua le fuafuaga na talanoaina ‘e tu’ufa’atasi ai pūlēgānu’u. Na tu’uina mai e le mālō se lapata’iga ‘i pūlēgānu’u iā Mē, ‘ina ‘ia ‘uma ane le tolu māsina ua fa’ao’o pe fa’ailoa atu ni fuafuaga ‘i le tu’ufa’atasiga ‘o pūlēgānu’u, ‘ā lēai ‘o le ‘ā fai loa ‘e le mālō. ‘O le folasaga lea na faia ‘e le Minisitā o Faigāmālō Lāiti, Simon Watts fa’apea le Minisitā ‘o le RMA Reform Chris Bishop iā Mē.

‘O le māsina ‘o Nōvema ‘i le tausaga talu ai lea na fa’asilasila ai ‘e le mālō, ‘o le ‘ā tu’ufa’atasia se komiti ‘e aofia ai pulenu’u ‘o itūmālō ma ‘a’ai ‘ae va’ava’ai ‘e le mālō ‘e tāpena ai ni fuafuaga fa’apea.

 ‘O le fa’amoemoega sā iai, ‘ina ‘ia faia fa’ai’uga ‘i le tausaga lenei, ‘ona fa’amautū lea ma sainia ‘i le 2027 ma fa’atino ‘a’o le’i faia le faigāpālota ‘a pūlēgānu’u ‘i le 2028. Peita’i, ‘o le aso ananafi na fa’ailoa atu ai e le mālō ‘i pūlēgānu’u, ‘o le ‘ā tāofi lea fuafuaga se’ia ‘uma le faigāpālota.

Fa’ailoa ‘e le Chris Bishop ma Simon Watts, ‘o le ‘ā toe fa’aopoopo ō lā’ua taimi ‘e toe iloilo ai talosaga mō gāluega ‘ua tu’uina atu. ‘E 18 talosaga na tu’uina atu i le māsina ‘o āukuso, ‘e tusa ai ma sini ‘autū ‘a le mālō ‘ina ‘ia fa’afaigōfie, fa’aleleia, fa’amālosia le tali atu ‘o pūlega fa’alotoifale ‘i ō lātou tiute.

‘Ua fa’aali atugaluga o pulenu’u ona ‘o le tele o taimi na fa’aalu ‘i fono ma le fa’agaioiga ‘o lea matā’upu, pei ona saunoa Andrew Little le pulenu’u ‘o Uēligitone. Saunoa fo’i Anita Baker o le pulenu’u o Porirua, ‘e fa’ate’ia ‘o ia ‘i le folasaga ‘a le mālō, ‘ona ‘e le’i fa’aata atu ‘e Minisitā ‘i se lātou fonotaga ‘i le Aso Gafua o le vaiaso nei, lea tūlaga. Saunoa Baker, ‘ua 16 tausaga ‘o talanoaina lea matā’upu ma ‘o se fa’anoanoaga tele le toe tāofi mō le taimi nei, ‘a’o lo’o tele fuafuaga ma gāluega fia fa’aleleia ‘i nu’u ma itūmālō.

Link to RNZ (Article): https://www.rnz.co.nz/news/politics/1564050/mayors-left-stunned-by-government-s-council-amalgamation-u-turn

IMAGE/ATA: RNZ / Baz MacDonald