Fa’amata ‘e mafai ‘ona fō’ia ‘e fofō Pasefika vairusi ‘o lo’o maumau ai soifua?

by | Feb 19, 2026 | Pacific

‘O lo’o ta’ita’ia ‘e Dr Natalie Netzler ‘o le Iunivesite ‘o ‘Aukilani, se sā’ili’iliga ‘o lo’o ‘aumaia ma tu’ufa’atasia ai le silafia ‘o tua’ā mai aso ‘ua tuana’i fa’atasi ma le poto fa’asaienisi ‘o ona pō nei, pe fa’amata ‘e mafai ‘e fofō Pasefika, ‘ona fō’ia ma tineia vairusi ‘e pei ‘o le mīsela, fiva ‘o ponāivi, ma le Zika, ‘ona ‘o lo’o fa’aauau pea ‘ona fa’amata’uina ai tagata Pasefika. 

Na saunoa Dr Neztler ‘i luga ‘o le PMN, mai le 300 ‘o vairusi ia ‘e gasegase ai tagata soifua, ‘e ui ā ‘i vailā’au fa’aonapō nei, peita’i, ‘e na’o ni nai vairusi ‘o lo’o mafai ‘ona togafitia  ma puipuia mai ai tagata, ‘i meafaigāluega ‘o lo’o mafai ‘ona maua ‘i le taimi nei.  ‘O lo’o iai tui puipui ‘e puipuia ai tagata mai vairusi pipisi ‘e 25 ‘i le lalolagi.  ‘Ae 11 vairusi ‘o lo’o maua togafitiga ‘e fesoasoani ‘i le tino ‘e tete’e atu ‘i vairusi pipisi, ‘e ala ‘i le fa’aitīitia ‘o le mālosi’aga ‘o le vairusi ‘e toe fa’apunafanau ai..

‘E talitonu Netzler, ‘o le tali ‘o nei fa’ama’i pipisi, ‘e pei ‘o le dengue, ‘o le fofō lava, ‘o le silafia ‘o tagata Pasefika.  ‘O lana su’esu’ega, ‘o lo’o iloilo ai vāega ‘o lā’au ia ‘e fa’aaogā ‘i fofō Sāmoa ma Māori se’i va’ai pe fa’amata ‘e mafai ‘ona tāofi ai le ola ma le tuputupu ‘o le vairusi ‘i totonu ‘o le fale su’esu’e lea ‘o lo’o fa’aaogāina mō le su’esu’ega.  ‘O lo’o pūleaina ma le fa’aeteete lea su’esu’ega fa’atasi ai ma pā’aga ‘o lo’o gālulue fa’atasi ‘e aofia ai le Fa’alāpotopotoga su’esu’e Fa’asaienisi ‘a Sāmoa ma Fōma’i ma fōma’i po’o taulāsea Māori.  ‘O le fa’anaunauga pei ‘ona saunoa Netzler, ‘ina ‘ia mautinoa, ‘o fa’amanuiaga ‘uma ‘e toe fo’i ‘i tagata na maua mai ai ia silafia ma tomai.

Link to PMN (Article) translated: https://pmn.co.nz/read/health/pacific-rainbow-people-avoiding-healthcare-after-facing-discrimination-study

ATA: Screenshot/Steve Montgomery (PMN)